Rwanda

Onderdrukking van advocaten in Rwanda

Advocaten die politiek gevoelige zaken behandelen zouden het risico lopen te worden onderdrukt. Hoewel de onafhankelijkheid van de advocatuur in Rwanda in de wet is verankerd, zouden advocaten niet vrij zijn in zaken met betrekking tot de wet op de genocide ideologie en politieke onderdrukking. Zo zou de vertrouwelijkheid van de gesprekken tussen Umuhoza en haar Rwandese advocaat zijn geschonden. Sommige advocaten zouden om die reden afzien van de behandeling van dergelijke zaken. Daarbij zou ook een rol spelen dat de huidige generatie advocaten in Rwanda haar werk in economisch moeilijke omstandigheden moet verrichten: Het merendeel van de bevolking is te arm om rechtsbijstand te betalen. In 90% van de strafrechtzaken wordt de verdachte niet door een advocaat bijgestaan. Ook zouden advocaten nog onvoldoende getraind zijn om de onafhankelijkheid van hun beroepsgroep in alle omstandigheden af te dwingen.

Rwanda na de genocide

Na de genocide in 1994 waren er bijna geen advocaten meer in Rwanda; zij waren vermoord of het land ontvlucht. De regering heeft het juridische systeem vrijwel vanaf de grond moeten herbouwen en transformeren. Om de recente juridische hervormingen vorm te geven is in 2009 een concept wet opgesteld “Law establishing the Rwanda Bar Association’ (LRBA). Het wetsvoorstel zou echter het beginsel van de onafhankelijkheid van de Orde van Advocaten ondermijnen. Dit lijkt te passen in het huidige politieke klimaat in Rwanda. In de aanloop naar de presidentsverkiezingen in augustus 2010 heeft de Rwandese President kritiek gekregen van oppositiepartijen en mensenrechtenorganisaties voor het onderdrukken van de oppositie en journalisten. Een journalist werd vermoord en twee presidentskandidaten gearresteerd. De Rwandese overheid ontkent iets met de onderdrukking te maken te hebben.

Op 28 mei 2010 werd de Amerikaanse advocaat Peter Erlinder in de Rwandese hoofdstad Kigali gearresteerd op beschuldiging van het schenden van de wet op de genocide ideologie. Erlinder was in Rwanda om Victoire Ingabire Umuhoza bij te staan die onder meer op dezelfde gronden was gearresteerd. Victoire Ingabire Umuhoza is de leider van een politieke oppositiepartij en was kandidate voor de presidentsverkiezingen in augustus 2010. Volgens internationale mensenrechtenorganisaties wordt de wet op de genocide ideologie misbruikt om critici van President Paul Kagame de mond te snoeren. L4L heeft in juni 2010 internationaal aandacht gevraagd voor de zaak van Peter Erlinder.

Advocatuur in Rwanda

Rwanda heeft sinds 1995 een Orde van Advocaten. De advocatuur in Rwanda wordt momenteel gereguleerd door the Law Establishing the Kigali Bar Association. Alleen Rwandese advocaten kunnen tot de Bar worden toegelaten. Daarvoor moeten ze voldoen aan de wettelijke eisen. Buitenlandse advocaten mogen geen praktijk uitoefenen in Rwanda, maar zij mogen wel adviserende diensten verlenen. De Kigali Bar Associaton (KBA) heeft een ledental van ca. 200 advocaten. Een van de grootste problemen die de KBA signaleert is dat advocaten zich alleen in de hoofdstad vestigen en niet in de rest van Rwanda. Het bestaande systeem van verplichte toevoeging van twee zaken per advocaat per jaar, wordt niet goed nageleefd. De KBA werkt samen met internationale organisaties aan educatie en kwaliteitsverbetering van de (strafrecht)advocatuur.

Internationale mensenrechten verdragen

Rwanda neemt onder meer deel aan de African Charter on Human and Peoples’ Rights, de Southern African Development Community (SADC) Treaty and Declaration en de Charter of the United Nations.

Activiteiten van L4L

L4L houdt de mensenrechtensituatie in Rwanda en in het bijzonder de omstandigheden waaronder advocaten hun werk doen, nauwlettend in de gaten. In juni 2010 heeft L4L een oproep gedaan aan de Rwandese regering om in de zaak tegen Erlinder de ‘Basic Priciples on the Role of Lawyers’ in acht te nemen en nadere informatie te verschaffen over de ten laste gelegde feiten in deze zaak.