Swaziland

Positie van advocaten

De positie van advocaten in Swaziland staat onder druk. Dat bleek in recente jaren bijvoorbeeld uit de zaak van Thulani Maseko, een prominent mensenrechtenadvocaat.

Thulani Maseko werd op 17 maart 2014 voor het eerst gearresteerd. Een dag later werd de journalist Bheki Makhubu gearresteerd. Beiden werd hetzelfde ten laste gelegd: minachting van de rechtbank. De verdenking hing samen met een aantal kritische artikelen die Thulani Maseko en Bheki Makhubu in februari en maart 2014 publiceerden over de arrestatie van het Hoofd Motorvoertuigeninspectie, Bhantshana Gwebu. Gwebu werd gearresteerd nadat hij een rechter van de het hooggerechtshof had aangehouden vanwege een verkeersovertreding. Maseko en Makhubu zetten in de artikelen hun vraagtekens bij de integriteit, onafhankelijkheid en onpartijdigheid van het justitieel apparaat in Swaziland. Bhantshana Gwebu bracht negen dagen in hechtenis door voordat hij op borgtocht werd vrijgelaten.

Bij uitspraak van 6 april 2014 oordeelde de rechtbank dat de arrestatiebevelen, de aanklachten en de voorlopige hechtenis niet rechtsgeldig waren. Thulani Maseko en Bheki Makhubu werden vrijgelaten, maar al de volgende dag werd opnieuw een arrestatiebevel tegen hen uitgevaardigd nadat de autoriteiten tegen de uitspraak in hoger beroep waren gegaan. Op 9 april 2014 werden zij beiden opnieuw aangehouden. Het beroep dat door hun advocaten werd aangetekend moesten zij in hechtenis afwachten en leverde niets op.

Op 17 juli 2014 werden Thulani Maseko en Bheki Makhubu door het hooggerechtshof in Swaziland veroordeeld voor ‘minachting van de rechtbank’. Kort daarna werd hen beiden een tweejarige gevangenisstraf opgelegd. De rechter oordeelde, verwijzend naar de grondwet, dat het recht op vrijheid van meningsuiting niet absoluut maar begrensd is.

Na veel internationale druk heeft het hooggerechtshof van Swaziland uiteindelijk op 30 juni 2015, ruim een jaar na de veroordeling, de vrijlating bevolen van Maseko en Makhubu. De staat gaf toe dat het geen zaak tegen hen had waarop zij in vrijheid werden gesteld.

Activiteiten van L4L

Op 13 juni 2014 heeft L4L brieven verzonden naar de autoriteiten van Swaziland, om hen op te roepen tot de onmiddellijke vrijlating van advocaat Thulani Maseko.

Op 21 september heeft L4L samen met het Southern Africa Litigation Centre (SALC), de International Bar Association’s Human Rights Institute (IBAHRI) en Judges for Judges (J4J) een gezamenlijk rapport ingestuurd voor de Universal Periodic Reviewvan Swaziland.

In het rapport spreken de organisaties hun zorgen uit met betrekking tot de voortdurende onderdrukking van de vrijheid van meningsuiting, vergadering en vereniging in het land, welke vaak samengaat met andere mensenrechtenschendingen; de afwezigheid van de rechtstaat en gebrek van externe en interne onafhankelijkheid van de rechtspraak, en de gebrekkige toegang tot onafhankelijke rechtsbijstand zoals vastgelegd in de Basic Principles on the Role of Lawyers.

Sinds de laatste UPR van Swaziland zijn er stappen ondernomen om het juridisch raamwerk voor de bescherming van mensenrechten te verbeteren. Tegelijkertijd heeft Swaziland een aantal andere veranderingen nog niet doorgevoerd. Daarnaast zijn de organisaties bezorgd over het klaarblijkelijke gebrek aan onafhankelijkheid van de rechtspraak en ongeoorloofde inmenging die de onafhankelijkheid van de advocatuur bedreigt. De vervolging van advocaat Thulani Maseko is daar een duidelijk voorbeeld van.

Advocatuur

De orde van advocaten in Swaziland, The Law Society of Swaziland, is ingesteld door middel van de  Legal Practitioners Act 1964. Ongeveer 480 advocaten, uit zowel de private als de publieke sector, zijn toegelaten tot de orde. De Law Society beoogt een proactieve rol te spelen in zaken als het bewaken van de rechtsstaat, een goede rechtspleging en een effectief toezicht op de gedragsregels voor advocaten.

Partijen in zaken bij de Swazi National Courts, inclusief verdachten in strafprocedures, en bij de Small Claims Court, hebben geen recht op juridische vertegenwoordiging. Swaziland kent geen wettelijk recht op financiële rechtshulp. Op dit moment verstrekt de overheid alleen rechtsbijstand aan verdachten van misdrijven waarvoor de doodstraf kan worden opgelegd. Sommige NGO’s verlenen rechtsbijstand op ad hoc basis.

Het niet toestaan van juridische vertegenwoordiging in strafzaken bij Swazi National Courts is strijdig met internationale normen. Ook het ontbreken van een systeem van rechtshulp wordt gezien als een schending van het recht op een eerlijk proces.

Meer nieuws uit Swaziland